Relacje posła pruskiego Ludwiga Buchholtza o insurekcji kościuszkowskiej
Autor: Henryk Kocój
Nie ulega wątpliwości, że relacje dyplomatyczne z okresu powstania kościuszkowskiego, przekazywane przez posła pruskiego w Warszawie, Ludwiga Buchholtza, są istotnym źródłem poznania tego tak tragicznego roku w naszych dziejach. Znaczenie relacji posła Prus jest olbrzymie. Pisał je bowiem człowiek mający rozległe kontakty w świecie dyplomatycznym. Korespondencja niniejsza oddaje nastroje panujące w Warszawie w poszczególnych fazach insurekcji kościuszkowskiej. Relacje ukazują również nadzieje Polaków na pomoc Francji i Turcji. Listy zawierają wnikliwą ocenę polityki władz miejskich Warszawy, a zwłaszcza wszelkich poczynań Rady Zastępczej Tymczasowej i Rady Najwyższej Narodowej.
W interesujący sposób Buchholtz omawia rolę Stanisława Augusta Poniatowskiego, Hugona Kołłątaja i Ignacego Potockiego.
Ciekawie dyplomata przedstawia przyczyny powstania i jego skutki oraz nastroje panujące w armii rosyjskiej. Wielokrotnie wskazuje na olbrzymią naiwność Polaków w ocenie polityki dworów europejskich.
Trzeba także pamiętać, że raporty posła pruskiego to przede wszystkim krytyka polityki rosyjskiej w Polsce. Wyróżnia się tu zwłaszcza sylwetka Osipa Igelstroma, ministra pełnomocnego w Rosji w Warszawie i faktycznego wielkorządcy Rzeczypospolitej, którego Buchholtz przedstawia jako polityka bez większego doświadczenia, czyniąc go odpowiedzialnym za wybuch powstania 1794 roku.
Pozycje bardzo podobne: